Çocuklarda Altıncı Hastalık
Çocuğunuzun birkaç gündür devam eden yüksek ateşi birden düştü ve tam “iyileşti” derken gövdesinde pembe-kırmızı döküntüler ortaya çıktıysa, bu tablo altıncı hastalık olabilir.
Altıncı hastalık; tıbbi adıyla roseola infantum (ekzantema subitum), özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda görülen viral bir enfeksiyondur.
Hastalığın en karakteristik özelliği genellikle 3-5 gün süren yüksek ateşin ardından ateşin hızla düşmesi ve sonrasında döküntünün ortaya çıkmasıdır.
Çoğu çocukta hastalık kendiliğinden iyileşir. Ancak yüksek ateş nedeniyle bazı çocuklarda ateşli nöbet görülebilmesi, özellikle hastalığın ateşli döneminin dikkatle takip edilmesini gerektirir.
Altıncı Hastalık Nedir?
Altıncı hastalık çoğunlukla Human Herpesvirus 6B (HHV-6B), daha nadiren de Human Herpesvirus 7 (HHV-7) tarafından oluşturulan bir çocukluk çağı enfeksiyonudur.
Adında “herpes” kelimesinin bulunması ailelerde endişeye neden olabilir.
Ancak HHV-6 ve HHV-7, uçuk veya genital herpesle ilişkilendirilen herpes simpleks virüslerinden farklı virüslerdir.
Altıncı hastalık özellikle yaşamın ilk yıllarında sık görülür.
Altıncı Hastalık Kaç Yaşında Görülür?
Altıncı hastalık en sık 6 ay ile 2 yaş arasındaki çocuklarda görülür.
Bunun nedeni yaşamın ilk aylarında anneden geçen antikorların bebeğe belirli ölçüde koruma sağlaması, ilerleyen aylarda ise bu korumanın azalması ve çocuğun virüsle karşılaşmasıdır.
Daha büyük çocuklarda da görülebilmekle birlikte tipik altıncı hastalık tablosu özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminin hastalığıdır.
Altıncı Hastalık Nasıl Başlar?
Hastalık çoğunlukla ani başlayan yüksek ateşle kendini gösterir.
Ateş 39-40°C'ye, bazen daha yüksek değerlere ulaşabilir ve genellikle 3-5 gün devam eder.
Altıncı hastalığın dikkat çekici özelliklerinden biri, bazı çocukların ateşleri oldukça yüksek olmasına rağmen genel durumlarının ateşin derecesinden beklenenden daha iyi görünebilmesidir.
Bununla birlikte her çocuk aynı şekilde seyretmez.
Ateşe;
- Huzursuzluk
- İştahsızlık
- Hafif burun akıntısı
- Hafif öksürük
- Boyun veya kulak arkasındaki lenf bezlerinde büyüme
- Bazen ishal
gibi belirtiler eşlik edebilir.
Altıncı Hastalık Döküntüsü Nasıl Olur?
Altıncı hastalığın en karakteristik bulgusu ateş düştükten sonra ortaya çıkan döküntüdür.
Genellikle çocuk 3-5 gün yüksek ateşlidir. Ardından ateş hızla düşer ve çocuk kendisini daha iyi hissetmeye başlar.
Tam bu dönemde gövdede pembe veya kırmızı, küçük, düz ya da hafif kabarık döküntüler ortaya çıkabilir.
Döküntü;
- Öncelikle göğüs, karın ve sırtta başlayabilir
- Daha sonra boyun, kollar, bacaklar ve bazen yüze yayılabilir
- Genellikle kaşıntılı değildir
Birkaç saat ile birkaç gün içerisinde kendiliğinden kaybolabilir.
Ateşin düşmesiyle döküntünün başlaması, altıncı hastalığı düşündüren en karakteristik özelliklerden biridir.
Her Altıncı Hastalıkta Döküntü Olur mu?
Hayır.
HHV-6 enfeksiyonu geçiren her çocukta klasik “yüksek ateş → ateşin düşmesi → döküntü” tablosu görülmeyebilir.
Bazı çocuklarda hastalık yalnızca yüksek ateşle seyredebilir ve belirgin bir döküntü hiç ortaya çıkmayabilir.
Bu nedenle döküntünün olmaması tek başına HHV-6 enfeksiyonunu dışlamaz.
Altıncı Hastalık Nasıl Bulaşır?
HHV-6 özellikle tükürük ve solunum yolu salgılarıyla yakın temas sonucunda bulaşabilir.
Virüs toplumda oldukça yaygındır ve birçok kişi çocukluk döneminde virüsle karşılaşır.
Bulaşmayı tamamen önlemek kolay değildir. Bununla birlikte düzenli el yıkama, ortak bardak ve kaşık kullanımından kaçınma ve hijyen kurallarına dikkat edilmesi enfeksiyonların yayılımını azaltmaya yardımcı olabilir.
Altıncı Hastalığın Kuluçka Süresi Ne Kadardır?
Virüsle karşılaşma ile hastalık belirtilerinin başlaması arasında genellikle yaklaşık 5-15 günlük bir dönem bulunabilir.
Bu dönemin ardından çoğunlukla ani başlayan yüksek ateş ortaya çıkar.
Altıncı Hastalık Tehlikeli midir?
Sağlıklı çocukların büyük çoğunluğunda altıncı hastalık hafif seyreden ve kendiliğinden iyileşen bir enfeksiyondur.
Hastalığın en önemli sorunlarından biri yüksek ateşle ilişkili ateşli nöbetlerdir.
Özellikle ateşin hızla yükseldiği dönemde bazı çocuklarda febril nöbet gelişebilir.
Çok daha nadir olarak ensefalit veya hepatit gibi ciddi komplikasyonlar bildirilmiştir. Bunlar altıncı hastalığın olağan seyri değildir.
Altıncı Hastalık Ateşli Havale Yapar mı?
Evet, yapabilir.
Altıncı hastalığa neden olan HHV-6B enfeksiyonu, küçük çocuklarda ateşli nöbetlerle ilişkilendirilen enfeksiyonlardan biridir.
Ancak altıncı hastalık geçiren her çocuk ateşli nöbet geçirmez.
Bir çocuk nöbet geçiriyorsa, özellikle ilk kez nöbet geçiriyorsa, nöbet uzuyorsa, tekrarlıyorsa veya çocuk nöbet sonrasında normal durumuna dönmüyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Ateşli Havale Olursa Ne Yapılmalı?
Çocuğun nöbet geçirmesi aile için oldukça endişe verici bir durumdur.
Nöbet sırasında;
- Çocuk güvenli bir alana yan yatırılmalı
- Ağzına hiçbir şey sokulmamalı
- Su veya ilaç içirilmeye çalışılmamalı
- Hareketleri zorla durdurulmaya çalışılmamalı
Nöbetin ne kadar sürdüğü takip edilmelidir.
Özellikle ilk nöbette veya 5 dakikadan uzun süren nöbette acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Altıncı Hastalık Tanısı Nasıl Konur?
Altıncı hastalığın tanısı çoğu çocukta hastalığın öyküsü ve muayene bulgularıyla konur.
Özellikle yüksek ateşin birkaç gün devam ettikten sonra hızla düşmesi ve ardından karakteristik döküntünün ortaya çıkması tanıyı destekler.
Tipik seyreden altıncı hastalıkta HHV-6 veya HHV-7 için özel bir kan testi ya da PCR incelemesi çoğunlukla gerekli değildir.
Ancak önemli bir nokta vardır:
Döküntü ortaya çıkmadan önce altıncı hastalık yalnızca yüksek ateşle seyredebilir.
Bu dönemde özellikle küçük çocuklarda ateşin altında idrar yolu enfeksiyonu veya başka bir enfeksiyon bulunup bulunmadığının çocuğun yaşına ve klinik durumuna göre değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu nedenle nedeni bilinmeyen yüksek ateşi otomatik olarak “altıncı hastalık” olarak değerlendirmek doğru değildir.
Altıncı Hastalığın Tedavisi Nasıl Yapılır?
Altıncı hastalık viral bir enfeksiyondur ve sağlıklı çocukların büyük çoğunluğunda özel bir antiviral tedavi gerekmez.
Tedavinin temel amacı çocuğun genel durumunu desteklemektir.
Bu süreçte;
- Yeterli sıvı alması
- Dinlenmesi
Ateş nedeniyle rahatsızsa yaşına ve kilosuna uygun ateş düşürücülerin hekim önerisi doğrultusunda kullanılması
yeterli olabilir.
Döküntüler genellikle özel bir tedavi gerektirmeden kendiliğinden kaybolur.
Altıncı Hastalıkta Antibiyotik Kullanılır mı?
Hayır.
Altıncı hastalığa virüsler neden olduğu için antibiyotiklerin hastalığın tedavisinde yeri yoktur.
Antibiyotik ancak çocuğun ayrıca antibiyotik gerektiren bakteriyel bir enfeksiyonu saptanırsa kullanılmalıdır.
Altıncı Hastalıkta Döküntüye İlaç Sürmek Gerekir mi?
Genellikle hayır.
Altıncı hastalık döküntüsü çoğunlukla kaşıntısızdır ve kısa süre içerisinde kendiliğinden kaybolur.
Bu nedenle döküntülere krem veya farklı bir ilaç uygulanması çoğu çocukta gerekli değildir.
Döküntü Çıkınca Hastalık Kötüleşmiş mi Demektir?
Tam tersine, klasik altıncı hastalıkta döküntünün ortaya çıkması genellikle ateşli dönemin sona erdiği zamana denk gelir.
Bu nedenle aileler “Ateşi geçti ama şimdi vücudu döküldü, hastalık ilerliyor mu?” diye endişelenebilir.
Altıncı hastalıkta tipik olarak ateş düşer, çocuğun genel durumu düzelir ve ardından döküntü ortaya çıkar.
Ancak ateş devam ederken çocuğun genel durumu kötüleşiyor veya döküntü mor-kırmızı, basmakla solmayan bir görünüm taşıyorsa bu durum klasik altıncı hastalık döküntüsü olarak kabul edilmemeli ve çocuk değerlendirilmelidir.
Altıncı Hastalık ile Kızamık Aynı Şey mi?
Hayır.
Her ikisi de ateş ve döküntüyle seyredebilse de farklı virüslerin neden olduğu farklı hastalıklardır.
Altıncı hastalıkta karakteristik olarak yüksek ateş düştükten sonra döküntü belirginleşir.
Kızamıkta ise ateş ve diğer hastalık belirtileri döküntü ortaya çıktığında devam edebilir ve hastalığın klinik seyri farklıdır.
Özellikle aşısız veya eksik aşılı bir çocukta ateş ve döküntü varsa ayırıcı tanının hekim tarafından yapılması önemlidir.
Altıncı Hastalık Tekrarlar mı?
Altıncı hastalığın klasik tablosunun aynı çocukta tekrar görülmesi sık beklenen bir durum değildir.
HHV-6 ile geçirilen primer enfeksiyondan sonra virüs, herpesvirüslerin genel özelliği olarak vücutta latent halde kalabilir. Ancak sağlıklı çocuklarda bunun tekrar tekrar klasik altıncı hastalık tablosu oluşturması beklenmez.
Altıncı Hastalıkta Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Özellikle;
- Küçük bir bebekte yüksek ateş varsa
- Ateş birkaç gündür devam ediyorsa
- Çocuk yeterli sıvı alamıyorsa
- İdrar miktarı belirgin azaldıysa
- Genel durumu kötüleşiyorsa
- Olağandışı uyku hali veya bilinç değişikliği varsa
- Nefes almakta zorlanıyorsa
- Nöbet geçiriyorsa
- Döküntüler mor veya kanama şeklinde görünüyorsa ve üzerine basıldığında solmuyorsa
tıbbi değerlendirme gerekir.